“Ligt de straat nou alweer open?” Ergernis bij bewoners en weggebruikers omdat een straat meerdere keren achter elkaar open ligt komt nogal eens voor. Door verschillende maatschappelijke ontwikkelingen, zoals de energie transitie, klimaatadaptatie, vergroening, stedelijke verdichting en de uitrol van breedband telecomdiensten, zijn werkzaamheden in de ondergrond vaker nodig. Ook staat de sector voor een grote vervangingsopgave, omdat veel ondergrondse infrastructuur het einde van de technische levensduur heeft bereikt.

Behoefte aan planafstemming

Soms is het voor een gemeente, of andere publieke grondeigenaren, moeilijk te voorkomen dat de grond in de openbare ruimte meerdere keren achter elkaar open gaat. Maar in veel gevallen kan door betere planafstemming aangestuurd worden op gezamenlijk en gelijktijdig ingrijpen. Door de vele activiteiten in de ondergrond en door een groeiende behoefte aan efficiëntie, vanwege personeelsschaarste, ruimtegebrek en een lage hindertolerantie, wordt het belang van projectafstemming in de buitenruimte steeds groter.

Wildgroei aan methoden

Gemeenten en netbeheerders weten elkaar steeds beter te vinden als het gaat om integrale planafstemming. Er zijn veel lokale en regionale samenwerkingsverbanden gestart of in ontwikkeling, waarbinnen wordt aangestuurd op het systematisch afstemmen van projectvoornemens op tactisch en strategisch niveau. Voor het onderling uitwisselen van planinformatie worden veel verschillende methoden gebruikt. Vaak wordt hierbij gebruik gemaakt van momentopnames (spreadsheets, shapefiles, etc.) of worden gegevens gedupliceerd in een gezamenlijke (GIS) omgeving. Ook zijn er applicaties beschikbaar die gebruikt kunnen worden voor uitwisseling van plangegevens en vastlegging van samenwerkingsafspraken.

Behoeften uit de sector

Omdat er zoveel verschillende uitwisselmethoden bestaan, ervaren met name netbeheerders, waarvan het verzorgingsgebied bestaat uit tientallen gemeenten, dat er ‘op meerdere borden geschaakt moet worden’. Daarnaast is er in de sector de behoefte om data uit te wisselen volgens (landelijke) richtlijnen en voorwaarden op het gebied van standaardisatie, veiligheid en betrouwbaarheid. De wens naar één ‘digitale waarheid’ groeit, met actuele gegevens, door middel van realtime koppelingen tussen databronnen en systemen. Er ligt veel potentie voor opschaling, uitbreiding en doorontwikkeling wanneer er op een uniforme manier informatie uitgewisseld kan worden.

Toekomstbeeld: Gelijktijdige ondergrondse ingrepen

Ons wensbeeld voor de toekomst is dat ondergrondse ingrepen in een logische volgorde en zoveel mogelijk gelijktijdig worden uitgevoerd. Hiervoor is nodig dat alle stakeholders (netbeheerders, gemeenten, waterschappen en provincies) hun werkzaamheden beter op elkaar gaan afstemmen. Dit noemen we integraal programmeren en adaptief plannen. Door ondergrondse werkzaamheden op elkaar af te stemmen, kan hinder en de kans op schade worden beperkt en worden beschikbare capaciteiten, middelen en ruimte beter benut.

Om plannen en projectvoornemens op elkaar af te stemmen is onderlinge gegevensuitwisseling een must. Binnen het project Samen Digitaal zijn architectuurprincipes opgesteld om gegevensuitwisseling op een uniforme, betrouwbare en veilige manier te laten verlopen. Op basis van deze principes kunnen partijen werkzaam in de ondergrond hun planinformatie uitwisselen binnen een digitaal ecosysteem, waarbij databronnen en applicaties met elkaar kunnen worden verbonden.